25 Năm - Trường Đại học Văn Lang

Sự kiệnKỹ sư Bùi Quang Độ – Có một con người như thế

Kỹ sư Bùi Quang Độ – Có một con người như thế

Một dòng lý lịch trích ngang khá quen thuộc và cho những ai cần biết: xuất thân là giảng viên Đại học (Đại học Bách Khoa – Hà Nội) vào thập niên 60 của thế kỷ trước, vào quân đội (chốt ở bộ phận máy tính điện tử); rời quân ngũ, chuyển sang tham gia xây dựng ngành điện tử – tin học, từng là tổng Giám đốc Công ty Gen Pacific và đồng sáng lập ĐH Văn Lang, đảm nhận vai trò Chủ tịch HĐQT gần như từ ngày đầu thành lập cho đến nay.

 

Ở lĩnh vực nào anh cũng để lại dấu ấn đậm nét với vai trò khai mở, truyền cảm hứng và vạch chiến lược phát triển cho ngành nghề. Bạn hữu, đồng nghiệp xa gần từ mấy chục năm nay, có người còn cho anh là dị nhân vì sự thành công và mát tay trên nhiều lĩnh vực, nhất là ấn tượng để lại về lối quảng giao lịch lãm, đầy ân tình, chu đáo, một nét hiếm thấy ở những người thành đạt, kể cả chính khách.

Kỹ sư Bùi Quang Độ, Chủ tịch hội đồng quản trị Trường Đại học Văn Lang

Thành công là thế nhưng dễ mấy ai mấy ai cắt nghĩa được nguyên nhân sâu xa của nó. Chỉ có bạn bè thân hữu, những cộng sự lâu năm từng lăn lộn với anh có thể biết ngóc ngách nhiều, nhưng cũng phải chắp nối lại mới hình dung hết về tầm vóc con người của anh. Đã có người gợi ý anh viết hồi ký để ghi lại những suy tư, trải nghiệm trên hành trình xây dựng Đại học Văn Lang trở thành một đại học xứng tầm vóc trong khu vực. Từ chối, lặng lẽ, khiêm nhường… Anh vẫn thế.

**********************

 

Ở đời có kiểu người rất lạ, không quan chức, quyền thế hoặc đã từ giã chính trường hay sang một lĩnh vực khác vẫn được người ta nhắc tới bằng lòng ái mộ, thậm chí còn muốn thân quen mà không có mục đích gì rõ ràng cả. Trước kia tôi đã nghe loáng thoáng đâu đó về tên tuổi ông Bùi Quang Độ vì ít nhiều có quan tâm đến hệ thống giáo dục ngoài công lập. Đến khi diện kiến, rồi được đàm đạo về công việc, chuyện đời…, mới hiểu vì sao anh có sức hấp lực với mọi người, đủ thành phần từ lãnh đạo cấp Trung ương đến các ban ngành khắp cả nước và cả dân… văn nghệ sỹ. Bên ngoài lặng lẽ, không ồn ào, nét mặt nghiêm nghị, cương trực nhưng khi giao tiếp, đi vào công việc thì anh lại là một con người khác: ân cần, niềm nở, chu đáo, tận tâm. Đối với bạn bè thì anh sống hết lòng.

Những ai từng làm việc với anh, qua việc phổ biến chủ trương, kế hoạch, hay chỉ đạo thực hiện cụ thể đều phải thừa nhận cách nhìn nhận vấn đề tinh tế, thấu tình đạt lý, luôn hướng đến mục tiêu phát triển trường. Anh luôn trăn trở về đội ngũ, xem con người là mấu chốt của mọi thành công và tìm mọi cách để mời gọi, thuyết phục người tài về làm việc. Tất cả không chỉ bằng mệnh lệnh dù rất quyết đoán mà chính ở khả năng truyền cảm hứng, gieo niềm tin, khát vọng mãnh liệt vào tiền đồ của sự nghiệp Đại học Văn Lang.

Thoạt nghe, có cảm giác chỉ là ý tưởng lãng mạn, thậm chí rất lãng mạn nhưng thực ra đấy là một cân nhắc tính toán trên một nền tảng tri thức phong phú, giàu tính thực tiễn thiên về bản năng hơn là lý trí thuần túy. Từ việc đặt viên đá đầu tiên làm tiền đề cho đến quy hoạch chiến lược về con người, chương trình đào tạo hiện đại, được anh ráo riết chỉ đạo thực hiện. Hãy xem sự dày công, quyết đoán, táo bạo để sở hữu khu đất đắc địa (cơ sở 3) làm nền tảng cho một ngôi trường hiện đại theo mô hình các nước tiên tiến trên thế giới mới thấy tầm suy nghĩ và vai trò của anh trong bối cảnh phức tạp về cơ chế hiện nay.

Chủ tịch HĐQT Bùi Quang Độ và Phó chủ tịch Nguyễn Đắc Tâm nở nụ cười hạnh phúc sau khi Cơ sở 1 được sửa chữa và cải tạo lần 1, kịp đón sinh viên Khóa 1

Anh thuộc tuýp người cẩn thận, chu đáo, đã quyết là làm, bằng một ý chí sắt đá, kiên định nhưng lại rất tỉ mỉ đến tận từng chi tiết. Tư tưởng lớn nhưng phải bắt đầu từ những cái nhỏ và cụ thể. Đấy là phẩm chất dễ thấy ở anh. Sự quyết liệt ấy, cộng với khả năng thuyết phục đã chuyển hóa sang khát vọng và ý chí tập thể. Vì vậy, trong thời gian ngắn, anh cùng với đội ngũ chủ chốt đã thay đổi cục diện, đưa trường bước vào một thời kỳ phát triển mới.

Chỉ sau năm năm, Đại học Văn Lang đã thực sự thay da đổi thịt, tạo nên sự ổn định và xây dựng một tiềm lực mới vươn xa hơn, trở thành hệ sinh thái đổi mới-sáng tạo với quy mô và ảnh hưởng tầm khu vực. Đó chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đến thành công trên bước đường xây dựng một cơ sở đào tạo bậc Đại học mà các nhà sáng lập kỳ vọng gọi là trường đại học tử tế như hiện nay. Tất cả kết tinh từ nhiều tố chất tài năng và những năm tháng trải nghiệm của anh trong bối cảnh xã hội đất nước đang chuyển mình sang cơ chế thị trường.

*************

Suốt mấy mươi năm qua ở nước ta, các nhà giáo dục kỳ cựu, doanh nghiệp tham gia mở trường hệ ngoài công lập không ít, nhiều người thành công, lắm người thất bại, nhưng chưa mấy ai nổi tiếng, được dư luận đánh giá cao bằng một niềm ái mộ như anh. Đến nỗi, nhắc đến Đại học Văn Lang là người ta nhắc đến tên anh. Có lẽ đấy là sự cộng hưởng từ nhiều phía như đã nói ở trên. Trong sâu xa còn có những nguyên nhân khác nữa.

Có điều rất lạ là bên cạnh con người của công việc, mà hầu hết là đại sự, gai góc, anh còn mê cái đẹp của tự nhiên, mê đồ cổ đến cuồng si. Ai cũng biết anh lao tâm khổ tứ như thế nào đến mức tưởng dừng bước vì bị tai biến, để có những cơ ngơi như hôm nay nhưng vẫn dành thời gian để thỏa mãn thú chơi sưu tầm cây cảnh, đồ cổ. Không phải kinh doanh, vì thật ra có buôn bán gì đâu, cũng không phải khoe khoang, rởm đời như các đại gia vừa mới nổi đã vẻ vời kiểu “trưởng giả học làm sang”.

Nghề chơi này cũng lắm công phu và tốn kém kinh khủng. Thạp đồng Đào Thịnh được xem là bảo vật văn hóa dân tộc thì một hiện ở bảo tàng quốc gia và một của anh (hiện trưng bày trong phòng thờ Quốc tổ Hùng Vương của Đại học Văn Lang) được nhà sử học Dương Trung Quốc trầm trồ, thán phục về ý thức bảo vệ cổ vật của chủ nhân cũng như việc giáo dục những giá trị văn hóa lịch sử của dân tộc cho các thế hệ sinh viên.

Tôi để ý thấy anh chăm chút từng dáng cây bonsai, từng thế đứng của viên đá, mới hiểu anh mê cái đẹp của thiên nhiên, của trời đất đến nhường nào. Cách đặt thế của mỗi đồ vật, hay vài hôm lại thay một cây trưng trong phòng cũng chú ý phong thủy. Dường như đấy là nhu cầu về sự hài hòa giữa đất trời với con người để lấy lại thăng bằng trong cuộc sống còn xô bồ, náo loạn, nhiêu khê mà không thể không đối diện khi dấn thân vào sự nghiệp cách tân giáo dục hiện nay. Thú chơi, bày biện có dáng dấp của học lý phương Đông. Có lẽ cũng là năng khiếu bẩm sinh chăng vì có nghe anh nói về đạo học bao giờ đâu. Trong thâm tâm, anh muốn đưa tất cả cảm nhận ấy chia sẻ với bạn bè và với nhà trường qua ý tưởng xây dựng không gian cảnh quan sinh thái cho Đại học Văn Lang. Trong tư tưởng ấy, vai trò con người nhân văn của anh vẫn là nhân tố chi phối.

KS. Bùi Quang Độ tại Lễ Cất nóc xây dựng Cơ sở 3 Trường Đại học Văn Lang

Có lẽ, ít ai biết rằng, anh là người mê văn. Nếu không vì cơ chế giáo dục Đại học thời bao cấp mà phần lớn, đi học Đại học do sự phân công của Nhà nước thì anh đã thênh thang trên con đường văn chương và lập nghiệp ở đấy mà tôi tin là anh sẽ thành công với những năng khiếu trời cho. Hóa ra, anh từng thi học sinh giỏi văn (phổ thông cấp ba) miền Bắc vào thập niên 60 của thế kỷ XX cùng với Lưu Quang Vũ nhà thơ, nhà soạn kịch lừng danh của thập niên 80. Nhưng khi vào Đại học, anh lại được phân vào ĐH Bách khoa với ngành điện tử. Cái máu mê văn chương vẫn không nguôi, âm ỉ suốt hàng chục năm, cho đến khi về hẳn Đại học Văn Lang mới có điều kiện xuất lộ.

Anh từng ao ước làm việc ở viện văn nếu được đào tạo theo con đường văn học. Cũng như việc tri ân người thầy từng gieo vào anh niềm đam mê văn chương từ thuở học trò – GS Tương Lai và đã để lại nhiều cử chỉ ân tình, đáng ngưỡng mộ. Có lẽ nhờ đó mà trong hành xử với mọi người, anh luôn tôn trọng, nâng niu, không nỡ làm tổn thương người khác, dù nhiều khi rất bực mình. Đấy là cái gốc nhân văn, một thế mạnh dẫn dắt anh đến với giáo dục. Dường như cấu trúc tư duy lưỡng diện; một mặt rất chi li trong tính toán, hoạch định từng bước đi cho công việc; một mặt, trân trọng con người, và tìm cách mời gọi người tài, người có tâm huyết, cùng chí hướng tham gia hợp tác tạo nên sự cân bằng, tỉnh táo và nội lực sống cho anh.

****************

Năm tháng trôi qua đã bào mòn sức lực của anh ở chặng cuối cuộc đời. Thân hình ngày một tàn tạ. Đã có lúc anh tỏ ra ân hận vì phung phí sức quá trớn cho những công việc đằng đẵng theo đuổi suốt mấy mươi năm qua. Lúc trường cần đến anh nhiều hơn thì sức tàn, lực kiệt. Nhìn thấy anh gò mình trên máy nắm bắt thông tin để kịp chỉ đạo trong sự nỗ lực cuối cùng vẫn thấy đôi mắt ánh lên khao khát mãnh liệt được cống hiến.

Ngôi trường trong ao ước mà anh và đội ngũ lãnh đạo đã gầy dựng từ những ngày đầu đang dần hiện hữu ngày một rõ nét, không còn là giấc mơ nữa. Nhưng phía trước vẫn còn ngổn ngang, đầy trắc trở. Anh, phải làm cái cần làm như một quy luật tất yếu. Thanh thản, nhẹ nhàng chuyển giao thế hệ.

Điều này không dễ ở nhiều người có cương vị như anh hiện nay. Bao sự đổ vỡ của một số cơ sở ngoài công lập đều do lãnh đạo không vượt qua chính mình. Hậu quả khôn lường. Nhưng với anh thật nhẹ nhàng. Hãy đọc dòng tâm sự của anh qua thư gửi cho trường nhân kỷ niệm 25 năm thành lập: “…Nhân ngày kỷ niệm này, tôi có một niềm tin và niềm tự hào vô hạn đối với trường đang hướng về tương lai. Trong thời khắc chuyển giao thế hệ, tôi chân thành chúc cho Nhà trường ngày càng phát triển và trở thành niềm tin yêu của các thế hệ sinh viên. Xin chúc các thế hệ tiếp theo xây dựng một ngôi trường như chúng ta hằng mơ ước”.

Có thể vẫn còn sớm để thấy hết đóng góp của cá nhân anh cũng như một thế hệ lãnh đạo tiên phong ở Đại học Văn Lang. Tất cả vẫn còn phía trước, vẫn còn tươi rói một khao khát cháy bỏng về một ngôi trường tử tế. Chúng ta vẫn còn nợ một lời tri ân xứng đáng với đóng góp của anh. Ai đó còn nợ anh lời xin lỗi khi vẫn chưa hiểu hết anh trong hành trình về tương lai của Đại học Văn Lang.

 

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 17 tháng 11 năm 2020

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top